ಕೃಷಿಗೆ ನೀರಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ;ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ದಕ್ಷತೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಗುರಿ
ಈ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ, ‘ಪ್ರತಿ ಹನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳೆ’ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ 115 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಾವರಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಜನವರಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2015-16 ರಿಂದ 2021-22 ರವರೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಪ್ರತಿ ಹನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳೆ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ ಸಿಂಚಯಿ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿ ಫಲಾನುಭವಿಗೆ ಐದು ಹೆಕ್ಟೇರ್ಗಳವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರು ಶೇಕಡಾ 55 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಇತರ ರೈತರು ಶೇಕಡಾ 45 ರಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಾವಿರದ 123 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯು ನಿಖರವಾದ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
1. ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು?
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯ “ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆ” ಪಡೆಯುವುದು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ flood irrigation ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಆವಿಯಾಗುವುದು, ಹರಿದುಹೋಗುವುದು ಅಥವಾ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಾವರಿ ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ:
- Drip irrigation (ಹನಿ ನೀರಾವರಿ): ನೀರನ್ನು ಸಸ್ಯದ ಬೇರುಗಳ ಸಮೀಪ ನೇರವಾಗಿ ಹನಿಹನಿಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- Sprinkler irrigation (ತುಂತುರು ನೀರಾವರಿ): ಮಳೆಯಂತೆ ನೀರನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
- ನೀರು, ವಿದ್ಯುತ್, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ನೀರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಯೋಜನೆಯ ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಯೋಜನೆ ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನಡೆದಿದೆ:
- ಜನವರಿ 2006: Centrally Sponsored Scheme for Micro Irrigation ಆಗಿ ಆರಂಭ.
- 2010–11: National Mission on Micro Irrigation (NMMI) ಆಗಿ ಉನ್ನತೀಕರಣ.
- 2014–15: National Mission for Sustainable Agriculture ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘On Farm Water Management’ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
- 2015–16ರಿಂದ 2021–22: Per Drop More Crop ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ **ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ ಸಿಂಚಯೀ ಯೋಜನೆ (PMKSY)**ಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಂಡಿತು.
- 2022–23ರಿಂದ: PDMC ಅನ್ನು Pradhan Mantri Rashtriya Krishi Vikas Yojana (PM-RKVY) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅಂದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ 2015–16ರಿಂದ 2021–22ರವರೆಗಿನ ವಿವರಣೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ 2022–23ರಿಂದ ಯೋಜನೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.
3. ರೈತರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸಹಾಯ
ಒಬ್ಬ ಫಲಾನುಭವಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ವರೆಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರು: 55%
- ಇತರ ರೈತರು: 45%
ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಬಜೆಟ್ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಭೂಮಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು 7 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅರ್ಹತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
5. ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪ್ತಿ?
2025–26ರಲ್ಲಿ PDMC ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಾವರಿಗೆ ತಂದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ:
- ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
- ಕರ್ನಾಟಕ
- ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
- ತಮಿಳುನಾಡು
- ಗುಜರಾತ್
- ರಾಜಸ್ಥಾನ
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ನೀರಿನ ದಕ್ಷ ಬಳಕೆಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಾವರಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.